Tot hij zei: “Albert, ik snapte er niets van. Mijn broertje ook niet. Ik kon het simpelweg niet volgen.”

Op dat moment lachte ik het weg. Ik hield mijn masker op, zoals ik dat zo vaak deed. Maar vanbinnen voelde het als kortsluiting. Kutzooi, wat is er nu weer mis?

Nu weet ik dat het geen domheid was, maar mijn TOS. Mijn brein werkt op een andere programmeertaal. In mijn hoofd klopte de logica, maar de ‘output’ naar papier liep vast.

Ik schrijf dit boek voor iedereen die dat gevoel kent: dat je motor op volle toeren draait, maar je de kracht niet op de weg krijgt. Voor de mensen die klaar zijn met pleasen en hun eigen gebruiksaanwijzing willen ontdekken.

De teller voor de wachtlijst staat inmiddels op 69. Mijn doel is om de 100 aan te tikken voordat de cover definitief is.

Wil jij ook op de hoogte blijven van de voorverkoop?

Meld je hier aan voor de wachtlijst en blijf op de hoogte van de voorverkoop: https://tosenjij.nl/boek

Dat is geen makkelijke zin om op te schrijven, maar het is wel hoe het voor mij lange tijd voelde.

Niet altijd. Ook niet overal. Maar wel op momenten waarop iets voor anderen heel normaal leek te gaan en ik vanbinnen vastliep. In gesprekken bijvoorbeeld. Of wanneer ik snel moest reageren. Of wanneer ik precies wist wat ik bedoelde, maar het er niet uitkwam.

Dat is een vreemde plek om te zitten. Want aan de buitenkant lijkt er vaak weinig aan de hand.

Maar vanbinnen voelt het anders.

Alsof je nét een stap achterloopt. Alsof je steeds moet zoeken naar iets wat er eigenlijk al is, maar waar je op dat moment niet bij kunt.

Ik heb dat lange tijd bij mezelf gezocht. Ik dacht dat ik beter moest opletten. Dat ik meer mijn best moest doen. Dat ik sneller moest denken.

Totdat ik erachter kwam dat het geen kwestie was van dom zijn.

Er speelde iets anders.

En dat besef kwam niet in één keer. Dat ontstond langzaam, tijdens de afgelopen jaren waarin ik bezig was met persoonlijke ontwikkeling. Ik ging niet op zoek naar taalontwikkelingsstoornis (TOS). Ik ging op zoek naar mezelf. Maar ergens in dat proces begon ik dingen anders te zien.

Situaties die ik eerst als falen zag, kregen een andere betekenis. Niet omdat ze ineens verdwenen waren, maar omdat ik begon te begrijpen wat eronder zat.

Dat gaf rust.

Niet omdat alles opgelost was, maar omdat ik mezelf minder ging veroordelen. Omdat ik zag dat wat ik ervaar, niet iets is wat ik “fout doe”, maar iets wat bij mij hoort.

En misschien is dat wel de belangrijkste verandering geweest.

Dat ik anders naar mezelf ben gaan kijken.

Dit boek is daar uiteindelijk uit ontstaan. Niet omdat ik een boek wilde schrijven, maar omdat ik merkte dat er dingen zijn die ik zelf heb moeten uitzoeken, waar anderen misschien ook iets aan kunnen hebben.

Niet als oplossing. Maar als herkenning.

Ik ben nu bezig met de laatste stappen richting publicatie.

Wil je op de hoogte blijven wanneer de voorverkoop start, dan kun je je hier aanmelden voor de wachtlijst:

👉 https://tosenjij.nl/boek

Ik ben bezig met het schrijven van een boek. Niet omdat ik schrijver ben, maar omdat ik mezelf wilde uitdagen.

De afgelopen vier jaar ben ik intensief bezig geweest met persoonlijke ontwikkeling. Niet vanuit een strak plan, maar omdat mijn lichaam aangaf dat er iets niet klopte. Zelf wist ik namelijk niet wat dat was. Tijdens dat proces begon ik steeds meer te merken dat er meer potentie in mij zat dan ik jarenlang had gedacht. Mijn zelfbeeld werd positiever, ik werd zelfverzekerder en ik begon anders naar mezelf te kijken.

En ergens in dat proces gebeurde er iets wat ik niet had verwacht. Taalontwikkelingsstoornis (TOS) kwam niet opnieuw in beeld, want bekend was het voor mij eigenlijk nooit echt. Onbewust was het er natuurlijk al wel, maar ik had het nooit zo gezien of begrepen. Juist door mijn persoonlijke ontwikkeling begon ik anders te kijken naar de dingen waar ik altijd tegenaan liep.

Tekortkomingen die ik jarenlang als domheid had gezien, bleken helemaal geen domheid te zijn, maar onderdeel van TOS. Het constante vertalen in mijn hoofd. Het zoeken naar woorden. Het gevoel dat er meer in zit, maar dat het er niet altijd uitkomt zoals je wilt. Langzaam begon ik te begrijpen dat wat ik altijd als falen of tekort had gezien, in een ander licht mocht komen te staan.

Wat eerst voelde als een tekort, begon langzaam te veranderen. Niet omdat het weg was, maar omdat ik het anders begon te begrijpen. Daar zat voor mij de omslag. Ik ontdekte dat persoonlijke ontwikkeling voor mij niet alleen ging over beter worden in wat al vanzelf gaat, maar juist over leren begrijpen hoe ik in elkaar zit. Alsof ik in de afgelopen jaren beetje bij beetje mijn eigen handleiding heb leren lezen. En misschien nog belangrijker: accepteren dat die handleiding nu eenmaal anders is.

Dit boek is daaruit ontstaan. Niet als doel, maar als gevolg. Van vier jaar zoeken, proberen, vastlopen, opnieuw beginnen en langzaam dingen gaan zien die ik eerder niet zag.

Ik schrijf dit boek niet omdat ik de antwoorden heb, maar omdat ik inzichten heb opgedaan die mij rust in mijn hoofd hebben gegeven, minder stress en een positiever zelfbeeld. Daardoor ben ik ook zekerder geworden. Ik hoop dat dit boek ook bij jou iets in beweging zet. Misschien herken je jezelf in bepaalde stukken, misschien ook niet. Maar als het je helpt om anders te kijken naar hoe jij denkt, voelt of reageert, dan is dat voor mij al waardevol.

Ik ben nu bezig met de laatste stappen richting publicatie.

Wil je op de hoogte blijven wanneer de voorverkoop start, dan kun je je hier op de wachtlijst zetten: https://tosenjij.nl/boek

Ik was een jaar of tien toen dit over mij werd geschreven. In een officieel rapport. Door mijn juf.

De volledige zin luidde: “Albert heeft meer problemen met taal dan je in eerste instantie denkt. Hij weet dat namelijk heel goed te camoufleren. Hij wil niet laten merken dat het moeilijk voor hem is. En dan vervalt Albert in stoer doen.”

Een paar jaar later schreef de logopediste: “Albert vindt het moeilijk om zijn gedachten onder woorden te brengen. Hij kan de juiste woorden niet vinden, de zinnen niet goed vormen en de juiste volgorde in zijn verhalen niet goed aanbrengen.”

En: “Hij is geneigd om te zeggen: laat maar.”

Ik las deze rapporten pas als volwassene terug. Tientallen jaren later.

Wat me het meest raakte was niet wat erin stond. Het was het besef dat die juffen het zagen. Ze beschreven het precies. En toch bleef ik decennialang zonder antwoord rondlopen met de vraag wat er mis was met mij.

Niet omdat ze het verkeerd deden. Maar omdat het systeem geen naam had voor wat ik had. TOS bestond toen officieel nog niet als diagnose. Wat ik had heette “spraakprobleem” en werd behandeld met logopedie in een kamertje, één uur per week.

Camoufleren leerde ik dus vroeg. Heel vroeg. En ik ben er heel goed in geworden.

Dit is een fragment uit mijn boek Mijn leven met TrOtS, dat dit jaar verschijnt. Een boek over opgroeien met TOS zonder het te weten. Over wat dat doet met je zelfbeeld, je werk, je gezin. En over wat er verandert als je het eindelijk weet.

De komende weken deel ik hier meer. Volg me als je dit wilt blijven lezen.

Beste community,

De TOS Tolk is gegroeid. De nieuwe naam is iMento. Waarom? Omdat het nu een hulpje is dat echt naast je staat. Je hoeft niet meer te wachten op hulp van anderen. Je kunt het nu zelf.

Of je nu op je laptop werkt of op je telefoon: iMento helpt je overal.

Wat kan iMento voor jou doen?

• Een hulpje dat van jou leert 🧠 iMento leert hoe jij schrijft. Hij kijkt naar de woorden die je gebruikt en hoe kort of lang je zinnen zijn. Hoe vaker je iMento gebruikt, hoe beter hij jou begrijpt. Geef je aan dat iets niet goed is? Dan onthoudt iMento dat, zodat hij die fout niet nog een keer maakt.

• Schrijven op jouw manier ✍️ Typ je mail of bericht zoals jij dat wilt. In je eigen instellingen geef je aan welke woorden je fijn vindt en welke woorden je juist vreselijk vindt (jouw ‘allergie’). Met één klik maakt iMento er een nette tekst van die precies zegt wat jij bedoelt, maar wel in jouw eigen stijl. Hij helpt je ook direct met lastige lidwoorden (de/het/een).

• De Magic Lens & hele pagina’s 🔍 Is een tekst op een website te lastig? Gebruik de Magic Lens. Je wijst de tekst aan met je cursor en iMento maakt het makkelijk. Wil je een hele site (zoals NOS.nl) in één keer makkelijk maken? Dat kan nu met één druk op de knop.

• Foto van je post 📸 Heb je een brief gekregen die je niet snapt? Maak met je telefoon een foto van de brief in iMento. Je krijgt direct een korte uitleg: wat staat hier en wat moet je doen?

Help je mee?

iMento is klaar om te gebruiken, maar we zijn nog aan het verbeteren. Ik heb dit gebouwd voor onze community en ik wil graag weten wat jij ervan vindt.

Ik zoek mensen die dit willen proberen:

1. Stel je eigen woordenlijst in en kijk of iMento jou goed helpt met schrijven.

2. Gebruik de “één-knop-hulp” op een moeilijke website zoals NOS.nl.

3. Geef direct feedback: In de app zelf kun je laten weten wat je ervan vindt. Dat waardeer ik enorm en helpt mij om iMento elke dag slimmer te maken.

Heb je suggesties of loop je ergens tegenaan? Je kunt me ook altijd een mailtje sturen op info@tosenjij.nl.

De iMento-extensie (voor die Magic Lens op elke website) ligt nu bij Google voor de laatste check. Maar... je kunt iMento vandaag al gebruiken op je telefoon en laptop via de web-app!

Wat kost iMento? Ik wil dat iMento voor iedereen bereikbaar blijft. Daarom kun je het 5 keer per dag gratis gebruiken. Heb je meer hulp nodig? Voor €10 per maand heb je onbeperkt een mentor naast je staan. Kies je voor een jaarabonnement van €100, dan krijg je 2 maanden van mij cadeau en help je direct mee om iMento nog beter te maken.

Wil jij iMento als eerste proberen? https://www.imento.nl

Samen maken we alles begrijpelijk.

iMento – Intelligentie in elke zin

.

We zijn in zorg en onderwijs vaak bezig met het oplossen van problemen in het nu. De som moet af. Het conflict op het plein moet gesust. De Cito-toets komt eraan.

We reiken oplossingen aan (we geven ze een vis), zodat ze de dag doorkomen. Maar bij de Stichting TOS & Jij gaan we voor duurzame impact. Dat noemen we de Gele Zone: Groei & Zingeving.

Het doel is niet dat een kind en jongeren braaf meedoet, maar dat het snapt waarom het soms vastloopt én wat het daaraan kan doen.

Zoals je hierboven op mijn Praatplaat ziet, is de kern van groei:

“Leer hoe je brein werkt.”

Iemand met TOS heeft geen defect brein, maar een ander bedraad brein. Zolang een kind denkt: “Ik ben dom want ik snap het niet,” zit het vast. Zodra een kind leert: “Mijn taalcentrum werkt trager, dus ik heb bedenktijd nodig,” pakt het de regie.

Van patiënt naar piloot In de Gele Zone leren we ze niet alleen trucjes, we geven ze de handleiding van hun eigen hoofd.

• Niet: “Jij moet beter opletten.”

• Wel: “Jouw brein filtert geluid anders. Ga eens vooraan zitten, helpt dat?”

Als iemand snapt hoe zijn eigen motor werkt, hoef jij niet meer te duwen. Dat is pas echte inclusie.

De les voor vandaag
Leg jij alleen uit wat er moet gebeuren? Of leg je ook uit hoe hun hoofd werkt? Het eerste helpt ze de dag door. Het tweede helpt ze hun leven door.

Ken je dat? Je geeft een instructie of vertelt een verhaal, en vijf minuten later is het weg. Niet uit onwil. Maar omdat gesproken taal voor iemand met TOS vaak heel vluchtig is. Woorden zijn als heliumballonnen: als je ze niet vastbindt, drijven ze weg.

In de Oranje Zone (Invloed) van ons framework leren we hoe we die vertaalslag maken. We stoppen met meer praten, en beginnen met anders communiceren.

Op mijn Praatplaat zie je een groot anker met de tekst:

“Een ‘woord’ wordt pas echt als het ergens aan vastzit.”

Dit noemen we een Semantisch Anker. Onze hersenen zijn associatie-machines. Iemand zonder TOS slaat een woord op via klank. Iemand mét TOS heeft vaak meer haakjes nodig.

Als je alleen het woord “Herfst” zegt, is dat een abstracte klank. Maar als je “Herfst” zegt terwijl je een kastanje laat voelen, een oranje blad laat zien en de geur van nat bos nabootst... dan gooi je een anker uit.

Je koppelt de klank aan een zintuiglijke ervaring. Dat is geen ‘leuk extraatje’, dat is de enige manier om het woord te borgen in het langetermijngeheugen.

De les voor vandaag: Gooi dat anker uit Wil je dat iets blijft hangen? Gebruik dan nooit alleen je stem.

• Ondersteun met een gebaar.

• Teken het uit terwijl je praat.

• Laat het zien of voelen.

Maak van je woorden geen ballonnen, maar ankers.

Het is een klassiek conflict aan de keukentafel of in de klas. Je stelt een vraag. Het kind zegt niks en kijkt weg.

Je eerste impuls is vaak: “Kijk me eens aan als ik tegen je praat.” Maar zoals je in de Blauwe Zone hierboven ziet, draait onze methodiek om ‘eerst begrijpen’.

De bedrading werkt anders Bij TOS komt informatie vaak vertraagd binnen. Het brein draait overuren om jouw woorden te kraken. Als een kind je aankijkt, moet het óók nog jouw gezichtsuitdrukking verwerken. Dat is te veel ruis. Het kind kijkt weg om de ogen even ‘uit’ te zetten.

Zoals je hierboven door het vergrootglas ziet, is dit een kernpunt in mijn praktische toolkit:

“Een kind dat even wegkijkt, is vaak juist áán het denken.”

De Buddy-aanpak: De ‘Pauzeknop’ Durf die stilte te laten vallen.

1. Stel je vraag.

2. Druk op je interne pauzeknop (tel tot 10).

3. Vul de stilte niet in.

Stilte voelt voor ons ongemakkelijk, maar voor iemand met TOS is het de adempauze waarin het kwartje valt.

Vandaag deel ik een passage over iets dat dagelijks honderden keren gebeurt op scholen. Het moment tussen ‘weten’ en ‘zeggen’. Voor de buitenwereld lijkt het een stil kind. Van binnen is het oorlog.

“Mijn dochter zit in een klas met dertig kinderen. De juf geeft topografie en vraagt hoe de hoofdstad van Duitsland heet. Haar hoofd weet het antwoord en terwijl ze wel graag het antwoord wil geven, ziet ze de andere kinderen ongeduldig hun vinger boven hun hoofden naar het plafond wijzen.

Ze twijfelt. “Zou ik het doen?” “Wat als ik het verkeerd zeg?”

Ondertussen kan ze niet stilzitten. Haar lichaam wordt onrustig, want dat wil graag dat ze het antwoord geeft. Haar benen trappelen en schudden heen en weer en ze wipt van de ene op de andere bil. De stoel kraakt en schuift. Om haar heen ziet ze kinderen die bijna van de stoel springen om het antwoord te geven. Zou zij ook…?

Nee, haar vinger blijft omlaag.

Ze denkt terug aan een eerder moment waarop ze antwoord gaf terwijl iedereen naar haar keek. Ze zei het antwoord, maar ging binnensmonds en met de verkeerde klemtoon. De mond wilde niet meewerken. Het leek wel gebrabbel van een dronkenman. Het was even stil, alsof haar antwoord eerst vertaald moest worden. De klas barstte daarna in lachen uit.

Ze voelde zich vreselijk en ze schaamde zich diep. “Dat wil ik nooit meer meemaken”, denkt ze. “Ik probeer niet op te vallen. Straks krijg ik toch de beurt. Ik hou me onzichtbaar.” Terwijl de juf haar aankijkt, draait ze haar hoofd snel de andere kant op, hopend dat ze niet wordt gezien.”

De term ‘taalontwikkelingsstoornis’ (TOS) is relatief nieuw; sinds 2014 gebruiken we deze naam. Vroeger, vanaf de jaren negentig, heette het ‘ernstige spraaktaalmoeilijkheden’ (ESM) en daarvoor ‘spraakproblemen’.

Hoe je het beestje ook noemt, de stoornis is er altijd geweest. In elke klas van dertig blijven gemiddeld twee kinderen met een TOS onopgemerkt, waardoor zij niet de juiste ondersteuning krijgen.

Dit fragment laat zien waarom inclusief onderwijs meer vraagt dan alleen een open deur. Het vraagt om ogen die zien wat er niet gezegd wordt. In onze community en met de stichting werken we aan tools om deze kinderen weer zichtbaar te maken.

In het onderwijs en de zorg hebben we vaak een ingebouwde ‘reparatie-reflex’. We zien een achterstand. We zien iets wat afwijkt. En we willen dat rechtzetten. We willen het kind naar het gemiddelde trekken.

De intentie is goed, maar de boodschap die het kind (onbewust) krijgt is funest: “Zoals jij nu bent, is het niet goed genoeg. Dat stukje van jou moet weg.”

De Groene Zone: Het Fundament
Zoals je in het Buddy Framework ziet, is de onderste laag (Groen) de Innerlijke Houding. Een van de pijlers daar is: TOS als kracht.

Dat klinkt mooi, maar hoe doe je dat als je elke dag struikelt over woorden?

Op mijn Praatplaat zie je een correctie-roller (Tipp-ex) met de tekst:

“Laat zien dat TOS niet weg hoeft.”

Veel kinderen (en volwassenen) met TOS proberen hun stoornis te maskeren. Ze doen alsof ze het snappen. Ze houden zich stil. Ze proberen onzichtbaar te zijn. Ze zijn continu bezig zichzelf te ‘Tipp-exen’.

Dat kost bakken met energie en leidt uiteindelijk tot een identiteitscrisis. Want als je TOS wegpoetst, poets je een deel van jezelf weg.

De verschuiving Mijn aanpak in de Groene Zone draait dit om. Acceptatie betekent niet dat je bij de pakken neerzit. Het betekent dat je stopt met vechten tegen wie je bent.

1. Stop met verbergen: TOS is geen vlek die je moet schoonpoetsen. Het is je besturingssysteem.

2. Erken de struggle: Het mag lastig zijn. Dat uitspreken (”Ik vind de woorden even niet”) geeft meer kracht dan het verbergen.

3. Ruimte voor trots: Pas als je stopt met verbergen, ontstaat er ruimte voor identiteit.

De les voor vandaag
Kijk eens naar je kind, leerling of cliënt. Ben je bezig om de TOS ‘op te lossen’, of ben je bezig om de persoon te versterken? TOS gaat niet weg. En dat hoeft ook niet.

Beste lezer,

Het gaat hard met Stichting TOS & Jij. Sinds de officiële oprichting in december is er een enorme energie vrijgekomen. De eerste cliënten voor de buddy-trajecten zijn gestart, de plannen voor de Academy liggen klaar en de pilot van de ‘TOS-Tolk’ draait.

Ik noem mezelf vaak ‘De Locomotief’. Ik ga graag voorop. Ik ben een bouwer, een pionier. Ik zie kansen waar anderen muren zien en ik ga ‘aan’ op chaos en creatie. Mijn missie is helder: mensen met TOS niet leren aanpassen, maar de wereld begrijpelijker maken. Van onmacht naar eigen kracht.

Maar eerlijk is eerlijk: een locomotief zonder rails loopt vast.

Ik merk dat ik in mijn eentje de impact niet kan maken die deze doelgroep verdient. Ik ben de visionair, de IT-bouwer en de ervaringsdeskundige. Ik ben niet de procesmanager, de subsidie-strateeg of de politicus die geduldig koffie drinkt bij samenwerkingsverbanden.

Als ik nu alleen door blijf denderen, ontspoor ik. Of erger: de stichting blijft hangen in ‘goed bedoeld’ in plaats van ‘structurele verandering’.

Daarom zoek ik mijn zakelijke rechterhand.

Ik blijf als Directeur de koers varen en de producten ontwikkelen. Maar ik zoek versterking voor de executie. Ik zoek een Operationeel Partner / Kwartiermaker die samen met mij de schouders eronder zet om van deze start-up een landelijke speler te maken.

Wie zoek ik? Ik zoek iemand die de taal van het Onderwijs (Cluster 2) en de Zorg spreekt. Misschien ben jij (of ken jij) die oud-schooldirecteur, die IB’er met ambitie, of die zorgmanager die vastloopt in het systeem.

Ik zoek een Bouwmeester die:

• Deuren opent: Je weet hoe scholen beslissen en hoe we pilots kunnen starten.

• Structuur brengt: Je zorgt voor de contracten, de begroting en de organisatie.

• Groot denkt: Je helpt mee om ons unieke buddy-systeem om te zetten in een landelijk keurmerk/certificering.

De Deal (Voor echte ondernemers)

Ik zoek geen werknemer voor een gespreid bedje. Ik zoek een partner. We stappen hier samen in als pioniers. In deze fase investeren we samen tijd (ca. 1 dag per week goodwill) om de groei te realiseren.

Het perspectief: Zodra de organisatie staat en er financiële ruimte is (jouw expertise!), zetten we jouw inzet om naar een betaalde sleutelpositie binnen de stichting.

Mag ik jouw netwerk lenen?

Misschien ben jij dit niet zelf. Maar misschien ken jij wel precies die persoon.

• Diegene die op verjaardagen altijd roept dat “het onderwijs anders moet”.

• Diegene die met pensioen is maar nog bruist van de energie.

• Diegene die een kei is in organiseren en zin heeft in een avontuur.

Zou je deze mail naar hem of haar willen doorsturen?

Als je interesse hebt (of iemand kent), stuur dan gewoon een reply op deze mail. Dan drinken we binnenkort een kop koffie aan de bosrand in Nijeveen (of digitaal).

Laten we samen de rails leggen, zodat de locomotief kan gaan rijden. Voor meer informatie: https://tosenjij.nl/werken-bij/zakelijk-directeur

Bedankt voor het meedenken.

Hartelijke groet,

Albert Neef Directeur Stichting TOS & Jij www.tosenjij.nl

De laatste maanden is het druk in mijn hoofd. Tegenstrijdig, onrustig en bij vlagen ongemotiveerd. Mijn brein – dat van nature altijd aan het analyseren en oplossen is – raakt continu vast in een vicieuze cirkel. Ik schrijf dit nu niet omdat ik de kant-en-klare oplossing heb, maar in de hoop dat het stopt met spoken in mijn hoofd als ik het op papier zet.

De laatste tijd zie ik mezelf vaak als ‘De Locomotief’. Ik wil vooruit, bouwen, trekken. Maar de laatste tijd voelt het alsof ik in de mist rijd. En als ik de rails niet kan zien, durf ik geen gas te geven.

De zoektocht naar verbinding (2019-2023)

Mijn reis als ondernemer begon in 2019 met de klassieke ZZP-start. In het begin voelde dat als ultieme vrijheid, maar die euforie was van korte duur. Al rond 2021 was ik het model van ‘uurtje-factuurtje’ spuugzat. Het voelde leeg. Ik wilde geen passant zijn die een kunstje komt doen, een factuur stuurt en weer vertrekt. Ik wilde bouwen, erbij horen, impact maken.

In een poging die verbinding te vinden, stapte ik in 2020 in een maatschap met negen andere ondernemers. Dat voelde even goed: samen bouwen, een collectieve visie. Het liep zelfs zo goed dat we er een BV van maakten. Maar na een paar jaar merkte ik dat ik toch mijn eigen koers moest varen.

Ik ging solo verder met mijn eigen BV en een glasheldere missie: afrekenen met de afstandelijkheid. Ik wilde me richten op non-profit organisaties. Niet als de zoveelste externe inhuur, maar als betrokken partner, alsof ik bij ze in dienst was. Maar hoe hard ik ook werkte in de ICT, die échte zielverbinding waar ik naar zocht, bleef vaak uit.

De wissel: Een onverwachte handleiding

In diezelfde periode kwam er privé een ontdekking bij die alles op zijn kop zette: TOS (Taalontwikkelingsstoornis). Ik wist van de diagnose bij mijn kinderen en bij mezelf, maar zakelijk parkeerde ik dat nog even.

Toch bleef er iets knagen. In 2023 voelde ik: “Er is meer aan de hand dan alleen TOS.” Ik kon niet stilzitten, mijn hoofd stond nooit uit. Ik dacht eerst aan ADHD, maar de wachtlijsten waren eindeloos lang. Ik kon daar niet op wachten en ging zelf op zoek naar antwoorden.

Bij toeval stuitte ik op YouTube op een podcast tussen twee specialisten over beelddenken en HB (hoogbegaafdheid). Ik klikte erop, niet direct voor mezelf, maar voor mijn dochter Flore, die een hoog IQ heeft. Ik dacht: “Misschien kan ik haar zo beter leren begrijpen en aanvoelen.” Maar terwijl ik luisterde naar hoe de specialist het stigma rondom HB ontkrachtte, gebeurde er iets wat ik totaal niet zag aankomen. Ik herkende haar, maar ook mezelf!?

Ik heb me mijn hele leven ‘dom’ gevoeld omdat ik de laagste opleidingen deed en me altijd moest bewijzen. Ik kon dit moeilijk beseffen (wat ik overigens nog een beetje onbewust doe) maar blijkbaar heb ik een echt totaal ander besturingssysteem. Na vele onderzoeken en boeken lezen over HB, heb ik een afspraak gemaakt bij diezelfde specialist. Na een dagdeel bij haar bleek de conclusie duidelijk: ik bezit de kenmerken van HB. Het IQ-cijfer deed er niet toe, het ging om de manier van denken en verbinden.

Om het plaatje compleet te maken, besloot ik in mei 2024 dieper te graven. Via een Facebookgroep kwam ik in contact met een expert in Drachten voor een kerntalentenanalyse. Het proces was fascinerend. Vooraf moest ik uitgebreide vragen beantwoorden over mijn kindertijd: Waar speelde ik mee? Waar ging ik in op? Want je kerntalenten, zo leerde ik, liggen vast in je jonge jaren. Tijdens de sessie in Drachten gingen we hier een dagdeel mee aan de slag. Met een stapel kaarten pelden we talent voor talent af. Het was intensief, maar ook leuk om te doen. De uitkomst in de rapportage was deels een verrassing, maar vooral een enorme bevestiging.

Nu staat het zwart op wit waar mijn energie stroomt en waar het weglekt. Ik weet nu: ik loop leeg op repeterend, uitvoerend werk. Daar zit mijn lek. Mijn energie gaat juist stromen bij complexiteit, strategie en pionieren.

Het succes en de praktijk

Met die wetenschap ben ik gaan bouwen aan iets wat recht uit mijn hart komt. Wat begon als ‘TOS Buddy en Mentor’ is in stilte uitgegroeid tot Stichting TOS & Jij. En het werkt. Sinds begin 2025 heb ik al meer dan vijf cliënten mogen begeleiden. Het mooiste is: ze komen terug. Dat zegt alles over de enorme behoefte aan herkenning en ondersteuning. Ik heb inmiddels een eigen kantoor op een rustige plek, dichtbij het bos, zodat ik tussendoor kan wandelen om mijn hoofd te klaren. Ook word ik steeds vaker gevraagd als spreker.

Aan de buitenkant lijkt het plaatje dus perfect.

De harde realiteit

Maar de binnenkant vertelt een ander verhaal. De wereld van zorg en onderwijs waarin ik wil manoeuvreren is hard en streng. De bureaucratie rondom PGB en samenwerkingsverbanden is taai en frustrerend. Daarnaast loop ik tegen mijn eigen grenzen aan. Ik ben een bouwer, geen fulltime hulpverlener. Acht uur lang alleen maar ‘buddy’ zijn, is voor mij fysiek en mentaal niet haalbaar. Ik moet daarnaast kunnen ondernemen, visioneren en bouwen. Dat is waar mijn talent ligt.

De Gouden Handboeien

En dan is er de financiële realiteit. Ik ben kostwinner van een gezin van zes personen. De inflatie is hoog, alles is duurder geworden. Dat is een verantwoordelijkheid die zwaar weegt.

Het voelt als ‘Gouden Handboeien’. Als ZZP’er in de ICT verdien ik goed, maar het werk put me uit omdat ik vaak in de uitvoering zit. Als ik mijn hart volg en me volledig op de Stichting stort, valt dat inkomen weg. Als ik kies voor de veiligheid van loondienst, is de grote vraag: is dat financieel haalbaar met een groot gezin?

Die rekensom maken kost bakken met energie. Blijf ik in de onzekerheid voor het geld, of kies ik voor mentale rust met het risico dat we financieel klem komen te zitten?

Het conflict: De brug ontbreekt

Ik weet wél waar ik naartoe wil. Over 5 jaar zie ik een organisatie voor me waar ik mensen in dienst heb. Mensen die energie krijgen van de uitvoering, zodat ik de energielekken kan delegeren. Dan kan ik me focussen op innovatie, de grote lijnen uitzetten en relaties bouwen.

Maar tussen ‘nu’ en die ‘droom over 5 jaar’ gaapt een gat. Sinds de kerstvakantie voel ik sterk: ik zoek bedding. Ik wil mijn strategische ICT-kracht inzetten bij een werkgever die bij me past. Niet meer leuren, maar ergens thuiskomen. Zodat er rust ontstaat in mijn hoofd en ik niet meer in mijn eentje hoef te vechten.

Het voelt soms als falen om mijn ondernemerschap (deels) los te laten, terwijl mijn verstand schreeuwt dat het een keuze voor duurzaamheid is. De Locomotief wil weer rijden, maar dit keer op een spoor dat stevig genoeg is om niet alleen mijn ambitie, maar ook mijn gezin te dragen.

De prijs van de waarheid

Soms, heel soms, denk ik: Had ik het maar nooit geweten. Was ik maar nooit gaan graven in mijn psyche. Had ik maar nooit ontdekt dat ik de kenmerken van HB en TOS heb. Toen ik het niet wist, dacht ik gewoon dat ik harder moest werken. Nu weet ik precies waarom het schuurt. Nu zie ik de mismatch tussen mijn potentie en mijn realiteit. Door die inzichten zie ik álle opties, álle verbindingen, en dat verlamt me soms. Ik weet het even echt niet meer. Wat wil ik nou echt? Die vraag echoot in een lege ruimte.

Ik weet dat ik moet kiezen om weer vooruit te kunnen. De Locomotief wil rijden. Nu moet ik er alleen nog op durven vertrouwen dat er ergens rails liggen die mijn gewicht kunnen dragen.

Wat durf ik nog niet hardop te zeggen?

Hoi Jij,

Leuk dat je (nog steeds) meeleest.

Je bent hier waarschijnlijk ooit terechtgekomen via mijn boek, ‘Een leven met TrOtS’. Je zocht herkenning in mijn persoonlijke verhaal, of je wilde als professional of ouder beter begrijpen hoe het is om met TOS te leven.

Dat boek blijft het hart van deze plek. Het bewijs dat je niet de enige bent.

Maar tijdens het schrijven en het bouwen van de afgelopen maanden, merkte ik dat er behoefte is aan meer dan alleen een verhaal. Er is behoefte aan een serieuze plek waar kennis, ervaring en échte oplossingen samenkomen.

Van persoonlijk blog naar professioneel platform

Daarom heb ik besloten de naam van deze pagina te veranderen. Het draait niet meer alleen om mij. Het draait om ons allemaal.

Welkom bij TOS & Jij.

We zijn serieus aan de weg aan het timmeren om dé plek te worden voor iedereen die met TOS te maken heeft. Of je het nu zelf hebt, ouder bent van een kind met TOS, of als professional werkt in de zorg of het onderwijs.

Onze missie is simpel: we willen laten zien dat er méér mogelijk is met TOS. Niet door te focussen op wat lastig is, maar door te bouwen aan kennis en tools die je onafhankelijker maken.

Wat is er nieuw?

Kijk maar eens rond in het nieuwe menu bovenaan de pagina. We hebben het platform ingericht op drie duidelijke pijlers:

1. Het Boek 📚 Hier lees je nog steeds de passages uit mijn boek in wording. Voor de herkenning en een kijkje in de ‘binnenkant’ van TOS.

2. De Academy 🧠 Hier delen we kennis en inzichten. Praktische artikelen en tips die je helpen op school, op je werk of in de begeleiding. We vertalen theorie naar de praktijk van alledag.

3. De Tools 🛠️ Hier ben ik supertrots op. Als IT’er geloof ik in slimme oplossingen. We bouwen hier digitale tools die je direct helpen.

• 👉 Tip: Heb je de nieuwe TOS-Tolk al in het menu gezien? Een slim hulpmiddel dat ingewikkelde teksten vertaalt naar begrijpelijke taal én beeld. Probeer hem eens uit!

Even eerlijk over de toekomst

We pakken het professioneel aan. Ik steek hier veel tijd en energie in omdat ik geloof dat we samen het verschil kunnen maken.

Om dit platform onafhankelijk en innovatief te houden – zonder afhankelijk te zijn van grote, logge instanties – zullen we in de toekomst gaan werken met een ‘basis’ (altijd gratis voor iedereen) en een ‘club’ (voor leden die de diepte in willen en de ontwikkeling willen steunen).

Maar voor nu: De deuren staan wagenwijd open. Alles wat je nu ziet, is volop in ontwikkeling en kun je vrij gebruiken.

Kijk lekker rond, test de nieuwe TOS-Tolk, en laat me vooral weten wat je ervan vindt. Alle feedback is welkom! We bouwen dit tenslotte voor jou.

Op naar een mooie toekomst samen!

Groet,

Albert Neef Oprichter TOS & Jij

De frustratie van de blauwe envelop

Je kent het vast. Er valt een brief van de gemeente of de belastingdienst op de mat. Je begint te lezen. Zin 1 gaat nog. Zin 2 bevat drie woorden die je niet kent. Bij zin 3 haak je af.

Wat doe je dan? Je wacht tot je ouders thuiskomen. Of je appt je begeleider. Je bent afhankelijk. En dat is precies waar ik met TOS & Jij vanaf wil.

Ik geloof dat TOS geen reden mag zijn om de regie over je eigen leven uit handen te geven. Maar dan heb je wel de juiste gereedschappen nodig.

Daarom bouwde ik TOS-Tolk

Natuurlijk bestaan er tools zoals ChatGPT. Maar die zijn vaak breed, ingewikkeld en je moet precies weten wat je moet vragen (prompten). Dat is een drempel.

TOS-Tolk is anders. Het is speciaal ontworpen voor onze manier van denken.

Wat maakt het uniek?

1. Beeld én Taal (Dual Coding) Tekst alleen is soms te abstract. Daarom doet TOS-Tolk meer dan vertalen: hij genereert er een afbeelding bij die de kern van de tekst visueel maakt. Zo zie je in één oogopslag waar het over gaat. Dat helpt je hersenen om de informatie sneller te verwerken.

2. Geen gedoe (Laagdrempelig) Je hoeft geen ‘prompt-engineer’ te zijn. Je hoeft niet te chatten. Het is simpel: Plak je tekst (of foto), druk op de knop, en krijg direct resultaat in begrijpelijk Nederlands.

3. Direct te gebruiken (zonder account) Je hoeft je niet eerst te registreren. Je kunt de tool direct, anoniem en zonder inloggen gebruiken.

• Zonder account: Je gebruikt de tool, sluit de pagina en alles is weg. Lekker snel en privé.

• Met account: Wil je die vertaalde brief later nog eens teruglezen? Maak dan een gratis account aan. Dan bewaren we je geschiedenis voor jou.

Privacy First: jouw data is van jou

Ik weet dat je vaak gevoelige post wilt vertalen. Daarom heb ik de privacy dichtgetimmerd. Alles wat jij invoert (brieven, teksten) wordt niet gebruikt om de AI te trainen. Jouw persoonlijke informatie verdwijnt niet in een groot datamodel.

Wil je precies weten hoe we met je gegevens omgaan? Ik heb het helder voor je uitgeschreven, zonder juridisch jargon. 👉 Lees hier mijn volledige privacy-uitleg

Ik zoek testers (Jij dus!)

De app is in de Preview-fase. Dat betekent: hij werkt, maar hij is nog niet af. Straks wordt dit een betaalde dienst, maar tijdens deze testfase is hij voor iedereen gratis te proberen.

Ik zoek mensen (ouders, jongeren, professionals) die de tool willen proberen en mij eerlijk willen vertellen:

• Helpt de afbeelding jou bij het begrip?

• Is het makkelijker dan ChatGPT?

• Wat mis je nog?

Hoe doe je mee? Klik op de knop hieronder en begin direct. Inloggen mag, maar hoeft niet.

Start TOS-Tolk

Tip: Zet hem als App op je telefoon 📲

Wil je TOS-Tolk altijd binnen handbereik hebben? Je hoeft niet steeds naar de website te surfen. Installeer hem in 1 minuut:

Voor iPhone (iOS):

1. Open de link in Safari.

2. Tik onderin op het Deel-icoon (vierkantje met pijl omhoog).

3. Scroll naar beneden en kies “Zet op beginscherm”.

Voor Android (Chrome):

1. Open de link in Chrome.

2. Tik rechtsboven op de drie puntjes.

3. Kies “App installeren” of “Toevoegen aan startscherm”.

👉 Zie hier hoe je dat in 1 minuut regelt

Kom je er niet uit? Ik heb een stap-voor-stap handleiding gemaakt waarin ik alles uitleg. 👉 Bekijk de handleiding

Laat in de reacties hieronder weten wat je ervan vindt. Samen bouwen we aan tools die echt werken.

Ondertussen probeer ik de ander te peilen. Hoe staat hij erbij? Heb ik hem nog? Of is hij al afgehaakt? Kom ik nog geloofwaardig over? Mijn gevoel voor woorden raakt onderdrukt. Door angst. En door de zorg voor de ander. Ik verander opnieuw van houding, want ik voel me onrustig. Ik zit niet meer lekker. Mijn onzekere deel neemt het over. En ik merk dat ik niet begrepen word.

Of dat zo is? Dat weet ik eigenlijk niet. Want ik vraag het niet.

Het vervelende is: ik kom daar pas halverwege achter. Terwijl iedereen naar me kijkt. En zich afvraagt: wat probeer je nou te zeggen? Wat is de clou van jouw verhaal? Op dat moment neemt mijn improvisatie het over. Ik probeer me een weg te banen naar het einde van mijn verhaal. En dan zie je het gebeuren: ze staren naar me, verdwaald door mijn woorden. Het is even stil. En daarna pakt iemand anders de draad van het gesprek weer op. Alsof er niets is gebeurd.

Ik weet nooit zeker of ik het goed heb overgebracht. Zeker niet als mensen op die manier naar me blijven kijken. Zonder iets te zeggen. Geen reactie. Geen bevestiging. Geen ‘ik snap je’ of ‘dat is een goed punt’. En dan gebeurt er iets in mij, automatisch: “Hebben jullie het begrepen?” “Snap jij het een beetje?” Met een grapje erbij, een beetje domme humor, alsof ik het zelf ook niet serieus neem.

Maar vanbinnen voelt het leeg en vol van twijfel. Ik dacht toch dat ik de clou dit keer wél goed had overgedragen?

Maar ergens in mij zit een systeem dat het verschil niet kan maken. Ik kan op zo’n moment niet goed aanvoelen of het geland is. Alsof er een onzichtbare filter is die niet goed werkt als er stress op staat. En dan valt alles uit elkaar.

Dan is het moment daar. Ik schraap mijn keel. Ik begin wat onrustig te bewegen, verplaats me op mijn stoel. De anderen merken aan mij dat ik iets wil gaan zeggen. Ik roep mijn innerlijke analyse op, en wil het overbrengen in gesproken taal, zodat de ander begrijpt wat ik bedoel.

Maar op dat moment, dat ene moment… ben ik het kwijt.

Ik weet nog ongeveer wat ik intern had, maar het hele verhaal, de rode draad, is verdwenen. Ondertussen ben ik intern druk bezig, zoekend naar sleutelwoorden. Naar iets wat ik eerder dacht. Iets wat erop lijkt. Zodat ik mijn verhaal kan terughalen.

Ik ben op dat moment gesplitst, tussen de buitenwereld en mijn binnenwereld. Ik moet dan even wegkijken, zodat ik me kan concentreren op mijn binnenwereld, op mijn innerlijke spraak. Wat wilde ik ook alweer zeggen? Wat was nou de oplossing? Hoe had ik het geformuleerd? Dít was het antwoord.

Maar het is alsof mijn innerlijke tolk ineens weg is. Die ene stem die mijn gedachten vertaalt naar taal. Plotseling offline. En ik sta daar. In stilte. Terwijl iedereen naar me kijkt.

[...]

Voor mij waren de klas en de school heel anders dan ik gewend was. Er ontbraken tieners met een hoorapparaat en er werd geen gebarentaal meer gegeven. Het gedrag van de kinderen was anders. De leraar praatte opeens sneller en gebruikte woorden die ik nog niet kende.

[...]

Aan het begin van ons eerste schooljaar werd er tijdens het mentoruur gevraagd hoe wij het vonden om het ivbo te doen. “Schaam je je ervoor en vertel je ook dat je op het ivbo zit?”, vroeg de mentor. Meer dan de helft van de klas reageerde met: “Ja, ik schaam me ervoor en ik vertel het niemand.”

Op dat moment had ik het niet door dat dit stigma zo sterk heerste. Ik had er nooit zo over nagedacht en wist niet wat ivbo was. Ik had geen idee welke niveaus er waren en welke opleidingen op het voortgezet onderwijs werden gegeven. Ik vond het al stoer genoeg dat ik naar de middelbare school ging. Op de vraag reageerde ik dus met: “Nee, ik schaam me er niet voor.”
Naarmate ik ouder werd, begon er wel wat te knagen. Ik begon mezelf af te vragen te stellen: waarom zit ik hier? Omdat ik niet zo slim ben? Het gevoel dat eerst nog naïef-neutraal was geweest, kleurde al snel naar schaamte. Ook ik heb weinig mensen laten weten dat ik ivbo’er was.

Ook ik begon een ivbo-zelfbeeld te ontwikkelen en associeerde mijn tekortkomingen vrijwel direct met deze ‘identiteit’. Op het gebied van spelling en grammatica, maar ook wanneer ik iets niet leek te begrijpen wat anderen wel leken te begrijpen.

Toen het internet zijn intrede deed en een ware hype werd, wilde ik net als iedereen meedoen. Ik installeerde ICQ Messenger op onze oude computer – het inbelgeluid van het modem klinkt nog steeds in mijn hoofd. Het programma bood de mogelijkheid om met vrienden en onbekenden te ‘chatten’, iets wat me enorm fascineerde. Zonder erbij stil te staan hoe mijn grammatica overkwam, nodigde ik iedereen die ik kende uit – ook de jongens en meisjes uit mijn voetbalteam.

Op een druilerige woensdagavond tijdens de training, de lucht rook naar nat gras en de schijnwerpers wierpen lange schaduwen over het veld, kwam een van die jongens naar me toe. “Wat ben jij dom op ICQ!” riep hij. Ik begreep op dat moment niet wat hij bedoelde, maar wel dat hij het nodig vond om het hele team te laten weten hoe dom ik was. Ik zei niets en probeerde mijn schaamte met een glimlach te verbloemen.

[...]

Ik voelde me nooit op mijn gemak als ik met iemand anders uit de groep alleen was. Alleen al het idee om met één van die vrienden af te spreken, gaf me een ongemakkelijk gevoel. Ik zorgde ervoor dat er altijd een derde bij was. Dan was er tenminste gespreksstof; zonder die derde persoon droogde het gesprek op. Ik was bang voor die ene blik, die subtiele frons die zei: “Ben je achterlijk of zo?” In mijn leven had ik vaker zulke blikken gekregen, die ik kon interpreteren als: “Ben je dom?” of “Wat je nu vertelt, begrijp ik niet.” Ik vond dat erg. Maar minstens zo erg was het uitblijven van reactie. Wanneer ik iets vertelde en er niet op werd gereageerd, zelfs niet met een blik, kreeg ik geen bevestiging of de ander me had begrepen. Dat maakte me onzeker en niet gehoord.
En toch, als er dan iemand op me afkwam – een meisje bijvoorbeeld – dan kon ik daar van genieten, mits ik niet te veel hoefde te praten. Maar zodra ik moest communiceren, sloeg de onzekerheid toe. Als er een blondine op me afkwam die in mijn ogen ‘te hoog gegrepen’ was, sloeg de paniek toe. Dan kwam ik niet meer uit mijn woorden. Dan moest ik me zo concentreren op wat ik wilde zeggen, op hoe ik het wilde zeggen, dat het spontaan spreken onmogelijk werd. En deed ik dat niet, dan kwam er een wirwar aan woorden uit, onsamenhangend, te snel, te zacht – taal waar niemand op zat te wachten.

Wat ik zie en hoe ik het ervaar, is dat iemand met TOS een andere manier van informatieverwerking heeft. Ik twijfel over het woord ‘probleem’ in deze context. Iedereen is uniek, en toch herkennen we soms dingen in elkaar, in gedrag, in gedachten, in emoties. Maar hoe we de wereld ervaren, is fundamenteel anders. Eerlijk gezegd: die wereld creëren we grotendeels vanbinnen. Via zintuiglijke waarneming, overtuigingen, innerlijke dialogen en de informatie die we tot ons nemen via onze oren, ogen en soms ook neus.

Andere manier van verwerken
Bij TOS wordt die informatie op een andere manier verwerkt dan bij iemand zonder TOS. Daardoor ontstaat er ook een ander perspectief, een andere binnenwereld. ‘Goed’ of ‘fout’ is niet de juiste vraag. Iedereen verwerkt informatie op zijn of haar manier. Daarom voelt het woord stoornis in deze context voor mij als niet passend. Want wat als die manier van verwerken juist mijn unieke manier is om de wereld waar te nemen?

Schakels
TOS zit diep in het brein en heeft gevolgen voor andere processen. Alles werkt samen, als schakels in een ketting die ervoor zorgen dat een woord uiteindelijk wordt uitgesproken. Maar taal draait niet alleen om woorden zeggen. Het gaat ook om inschatten, interpreteren en inleven. Om geluid en spraak te verwerken, zodat je écht met iemand kunt communiceren. Anders ontstaat er miscommunicatie.

Werkgeheugen vol
Wat als mijn werkgeheugen vol zit? Hoe goed werkt mijn auditieve verwerking dan nog? Vormt mijn werkgeheugen een bottleneck tussen wat ik hoor en wat ik begrijp? Wat is het gevolg van mijn gedrag? Ben ik op dat moment nog prettig gezelschap, of ben ik doodop en snel geprikkeld?

Een boek lezen gaat niet zo snel als bij een gemiddelde persoon. Soms moet ik een zin twee of drie keer opnieuw lezen voordat ik hem begrijp. Schrijven is voor mij een drama. De fijne motoriek die erbij komt kijken… het gaat niet soepel en voelt krampachtig. Als ik tegen mezelf zeg: ‘Nu ga ik netjes schrijven’, gaan de eerste twee regels prima. Maar dan wordt mijn hand moe. Mijn gedachten gaan sneller dan mijn pen, waardoor ik letters oversla. Dan moet ik verbeteren, en al dat gekras maakt het natuurlijk niet overzichtelijker..

Volledig concentreren
Bij typen op een toetsenbord gaat het net zo. Ik heb voor deze tekst bijna even vaak op de backspace geramd als een gewone letter getypt. De meeste mensen zullen er niet over nadenken, maar ik moet me volledig concentreren op wat ik schrijf en hoe ik het schrijf. En snel ook! Anders ben ik het kwijt. Volg ik de spelling en grammatica? Begrijp ik die überhaupt wel? Is het nou de of het? Argh! Anderen doen dit veel meer onbewust, waardoor het vanzelfsprekend lijkt.

En dat kost energie. Veel energie. Want omweggetjes bedenken en toepassen zodat ik duidelijk overkom, het is net hordelopen op een circuit. Wij als TOS’sers zijn de Femke Bol van taalproductie – en dan moeten we ook nog slalommen.

Dus ja, misschien merk je het niet aan mij. Maar in mijn hoofd draaien talloze programma’s op volle toeren om ervoor te zorgen dat ik te begrijpen ben.